Gazeta Podatkowa nr 92 (2280) z dnia 17.11.2025

Wzrost minimalnego wynagrodzenia a podstawa wymiaru zasiłku

Podstawę wymiaru zasiłku należnego pracownikowi ustala się, co do zasady, w oparciu o wynagrodzenie wypłacone mu za okres poprzedzający powstanie niezdolności do pracy/prawa do zasiłku. W przypadku jednak, gdy obowiązują go przepisy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, ma także zagwarantowaną najniższą podstawę wymiaru zasiłku, obliczaną w oparciu o to właśnie minimalne wynagrodzenie, którego wzrost generuje konieczność przyjęcia nowej kwoty do naliczenia świadczenia należnego za okres przypadający po tej zmianie.

Podstawa zasiłku

Pracownik, z mocy prawa podlegający ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu, w razie zaistnienia danego ryzyka ma (po spełnieniu określonych warunków) prawo m.in. do zasiłku chorobowego (odpowiednio wynagrodzenia chorobowego), świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego i zasiłku opiekuńczego. Wysokość tych świadczeń stanowi odpowiedni procent podstawy wymiaru, ustalonej dla pracownika na zasadach określonych w rozdziale 8 z uwzględnieniem art. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501), zwanej ustawą zasiłkową.

Oznacza to, że podstawę tych świadczeń, co do zasady, stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 lub - przy krótszym okresie zatrudnienia - pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia. Gdzie przez wynagrodzenie rozumie się przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, finansowanych ze środków pracownika.

Wyjątki od zasady

W art. 41 ustawy zasiłkowej ustawodawca jednocześnie zastrzegł, iż w podstawie wymiaru zasiłku uwzględniane są wyłącznie składniki wynagrodzenia należne pracownikowi w danym okresie, o ile są zmniejszane za okres pobierania danego świadczenia (wypłacane obok danego świadczenia nie mogą stanowić podstawy jego wymiaru).

Ponadto, zgodnie z art. 43 i art. 40 ustawy zasiłkowej:

• nie ustala się podstawy zasiłku na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy (dla obliczenia kolejnego świadczenia przyjmuje się wówczas podstawę wymiaru poprzedniego świadczenia),
• w razie zmiany umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, polegającej na zmianie wymiaru czasu pracy w miesiącu powstania niezdolności do pracy lub w miesiącach ją poprzedzających, podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy.

Gwarantowana wysokość

Choć, jak wskazano wcześniej, z założenia podstawę wymiaru świadczeń należnych pracownikom stanowi uśrednione wynagrodzenie wypłacone im za okres poprzedzający powstanie niezdolności do pracy/prawa do świadczenia, to jednak dla tej (jako jedynej) grupy ubezpieczonych ustawodawca przewidział gwarantowaną wysokość tej podstawy, z tym zastrzeżeniem, że dotyczy ona jedynie ubezpieczonych będący pracownikami, do których wynagrodzenia mają zastosowanie przepisy ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Otóż w ich przypadku podstawa wymiaru zasiłku chorobowego i innych świadczeń chorobowych z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% tego wynagrodzenia.

Zagadnienie w zakresie stosowania najniższej podstawy wymiaru zasiłku rozwija organ rentowy w swoim komentarzu do ustawy zasiłkowej, udostępnionym na stronie internetowej www.zus.pl.

Nowe kwoty od 1 stycznia

W 2025 r. najniższe wynagrodzenie wynosi 4.666 zł, a tym samym podstawa wymiaru świadczenia chorobowego dla pełnoetatowego pracownika wraz ze składnikami wynagrodzenia, do których zachowuje on prawo w okresie pobierania zasiłku, za okres niezdolności do pracy lub prawa do świadczenia przypadającej/przypadającego w tym roku, nie może być niższa od kwoty 4.026,29 zł (tj. 4.666 zł - 4.666 zł × 13,71%). Ponieważ, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę... (Dz. U. poz. 1242), od dnia 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę będzie wynosić 4.806 zł, z tym samym dniem nastąpi wzrost gwarantowanej podstawy zasiłku do kwoty 4.147,10 zł (tj. 4.806 zł - 4.806 zł × 13,71%).

W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy minimalne wynagrodzenie za pracę, a tym samym i gwarantowana podstawa wymiaru zasiłku, ulegają odpowiednio zmniejszeniu, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (patrz tabela).